Tekrar oranı ve çeviri belleği fiyatı nasıl düşürür?

Bir kullanım kılavuzunda “Cihazı çalıştırmadan önce güç kablosunu kontrol edin” cümlesi on beş kez geçebilir. Çeviri belleği bu cümleyi bir kez çevirtip sonrasında yalnız kontrol ettirir. Bu yazı tekrar oranının fiyata nasıl yansıdığını anlatıyor.

Tekrar oranı neyi ölçer?

Tekrar oranı, bir belgedeki cümlelerin ne kadarının belgenin başka bir yerinde zaten geçtiğini ya da ona çok benzediğini gösterir. Çeviri araçları metni “segment” adı verilen parçalara, çoğunlukla cümlelere ayırır. Her segment bir öncekilerle karşılaştırılır ve üç sınıftan birine girer:

• Yeni: Belgede ilk kez geçen cümle. Çevirmen sıfırdan çevirir.
• Benzer (bulanık eşleşme): Daha önce geçen bir cümleye büyük ölçüde benzeyen ama birkaç kelimesi farklı cümle. Çevirmen önceki çeviriyi açar, farkı düzeltir.
• Tam tekrar: Aynı cümlenin birebir yeniden geçmesi. Çevirmen yalnız bağlama uygunluğunu kontrol eder.

Sayılar ve tarihler eşleşmeyi bozmaz. “Madde 12: Taraflar 3 gün içinde bildirir” ile “Madde 14: Taraflar 5 gün içinde bildirir” cümleleri, sayılar yer tutucu kabul edildiğinde tam tekrar sayılır. Çevirmen yalnız rakamı günceller.

Tekrar fiyata nasıl yansır?

Her sınıf farklı bir ağırlıkla fiyatlanır. Yeni cümleler tam fiyatla, benzer cümleler indirimli, tam tekrarlar ise çok daha düşük bir oranla hesaplanır. Aşağıdaki tablo sitedeki fiyat matrisinden canlı gelir:

Örneğin 10.000 karakterlik bir belgede 4.000 karakter tam tekrar ise, bu 4.000 karakter tam fiyatın küçük bir oranıyla hesaplanır. Sonuçta müşteri yalnız gerçekten emek gerektiren kısım için tam fiyat öder. Lügatra’nın teklifinde bu indirim “Tekrar indirimi” satırında TL olarak ayrıca yazar.

Segment haritası: tekrarı görmek

Fiyat hesaplayıcıda dosyanızı bıraktığınızda belgenin her cümlesi ince bir çubuk olarak dizilir. Yeni cümleler koyu, tam tekrarlar sarı dolgu, benzer cümleler sarı çizgili görünür. Bir çubuğun üzerine geldiğinizde cümlenin kendisini ve tekrar ise ilk geçtiği yeri görürsünüz. Bu harita, “neden bu kadar indirim çıktı?” sorusunun görsel cevabıdır ve aynı zamanda belgenizin yapısı hakkında fikir verir.

Çeviri belleği: bir projeden diğerine

Tekrar analizi tek bir belgenin içine bakar. Çeviri belleği ise bir müşterinin geçmiş tüm projelerini hatırlar. Bir makine üreticisinin geçen yıl çevrilen kılavuzundaki cümleler, bu yılki yeni model kılavuzunda tekrar ettiğinde bellek onları önerir. Bu sayede:

• Aynı cümle her yıl yeniden ödenmez
• Terimler ve üslup yıllar içinde tutarlı kalır
• Teslim süresi kısalır, çünkü çevirmen bilinen kısımlara daha az zaman ayırır

Kurumsal müşterilerde bellek müşteri bazında tutulur ve yalnız o müşterinin projelerinde kullanılır. Bir müşterinin metni başka bir müşterinin çevirisine öneri olarak gelmez; bu, gizliliğin temel kuralıdır.

Terim sözlüğü ile bellek aynı şey mi?

Hayır. Bellek cümle düzeyinde çalışır; terim sözlüğü ise kelime ve kavram düzeyinde. Sözlük, “devreye alma” teriminin hep “commissioning” olarak çevrileceğini ya da bir hukuk bürosunun “attorney” yerine “lawyer” tercih ettiğini kaydeder. İkisi birlikte kullanıldığında çeviri hem ucuzlar hem de kurumun diliyle konuşur. Terim sözlüğünün teknik çevirideki rolünü teknik kılavuz yazısında ayrıntılı anlattık.

Hangi belgelerde tekrar yüksek olur?

Tekrar indirimi her zaman uygulanmalı mı?

Çoğu durumda evet, ama istisnalar vardır. Yaratıcı metinlerde, reklam sloganlarında ya da her tekrarı bağlamına göre farklı çevrilmesi gereken edebi metinlerde tekrarın emeği azaltmadığı durumlar olabilir. Yeminli belgelerde de kısa metinler zaten asgari iş bedeline takıldığı için indirim fark yaratmaz. Şeffaf bir teklif, indirimin uygulanıp uygulanmadığını ve nedenini açıkça göstermelidir.

Bir kılavuz üzerinden somut örnek

Bir kompresör üreticisinin 60 sayfalık bakım kılavuzunu düşünelim. Kılavuzun her bölümü “Uyarı: Bakımdan önce cihazın elektrik bağlantısını kesin” cümlesiyle başlıyor, her bakım adımı “Adım X: … parçasını sökün” kalıbıyla ilerliyor ve tablolardaki sütun başlıkları her sayfada yineleniyor. Bu kılavuzda tam tekrar oranı yüzde otuzu, benzer cümlelerle birlikte yüzde kırkı bulabilir. Tekrar indirimi uygulanmadığında müşteri bu cümlelerin her birini yeni cümle gibi öder; uygulandığında yalnız gerçekten yeni olan metin için tam fiyat öder.

Ertesi yıl üretici yeni bir modelin kılavuzunu gönderdiğinde, çeviri belleği önceki kılavuzdaki cümleleri tanır. Yeni modelin kılavuzunun yarısı önceki modelle aynıysa, bu yarı bellekten gelir; çevirmen yalnız değişen parça adlarını, değerleri ve yeni bölümleri çevirir.

Bellek ne zaman yanıltır?

Bellek güçlü bir araçtır ama körü körüne kullanılmamalıdır. Önceki çeviride bir hata varsa bellek o hatayı yeni belgeye taşır. Bu yüzden bellekten gelen tam eşleşmeler de çevirmen tarafından bağlam içinde okunur. Ayrıca müşterinin terim tercihleri zamanla değişebilir; terim sözlüğü güncellendiğinde bellekteki eski kullanımlar da düzeltilmelidir. Lügatra’da bu güncellemeler terim sözlüğü ekranından yapılır ve yasaklanan terim bellekten gelen bir cümlede geçerse redaktör uyarılır.

Panelde bellek özeti

Kurumsal müşterilerin panelde bir çeviri belleği özeti vardır: kaç segment biriktiği, hangi dil çiftlerinde çalışıldığı, teslim edilen projelerin ortalama tekrar oranı ve bellekten gelen tahmini tasarruf. Bu özet, kurumsal sözleşme yenilenirken müşteriyle paylaşılabilecek somut bir göstergedir.

Kısa sorular

### Tekrar oranı yüzde kaçtan sonra anlamlı olur? Yüzde beşin altındaki tekrarlar fiyata küçük bir etki yapar. Yüzde yirmi ve üzerindeki oranlar, özellikle uzun belgelerde, teklifte belirgin bir indirim satırı oluşturur. ### Benzerlik eşiği neden yüzde yetmiş beş? Bu eşiğin altında kalan cümlelerde önceki çeviriyi düzeltmek, sıfırdan çevirmekten pek farklı değildir. Eşik ve ağırlıklar büronun politikasına göre panelden değiştirilebilir. ### Bellek başka bürolara taşınabilir mi? Bellek, sektörde yaygın değişim biçimleriyle dışa aktarılabilir. Kurumsal sözleşme bittiğinde talebinize göre belleğiniz size teslim edilir.