Yeminli tercüme, çevirinin noterlikte yemin etmiş bir tercümanın kaşe ve imzasıyla “aslına uygundur” notu taşımasıdır. Hangi belgede gerektiğini belgeyi isteyen kurum belirler; bu yazı karar vermeden önce sorulması gerekenleri sıralıyor.
Yeminli tercüme tam olarak nedir?
Yeminli tercüme, bir belgenin çevirisinin, çalıştığı dil için noterlikte yemin zaptı düzenlenmiş bir tercüman tarafından yapılıp onaylanmasıdır. Tercüman çevirinin sonuna, kaynak belgeye sadık kaldığını belirten bir beyan yazar, kaşesini basar ve imzalar. Bu beyanın değeri, çevirinin kimin elinden çıktığının ve aslına uygunluğunun bir kişi tarafından üstlenilmesidir. Yeminli tercüme bir “belge türü” değil, çeviriye eklenen bir sorumluluk katmanıdır; aynı çeviri metni yeminli onay olmadan da teslim edilebilir.
Günlük dilde “yeminli”, “onaylı”, “resmî çeviri” sözcükleri birbirinin yerine kullanılır. Oysa bir kurumun sizden istediği şey çoğu zaman bunlardan yalnız biridir. Gereğinden fazlasını yaptırmak zaman ve para kaybıdır; eksik yaptırmak ise başvurunun geri dönmesine yol açar. Bu yüzden ilk adım, belgeyi isteyen kurumun yazılı şartını görmek olmalıdır.
Yeminli tercüme hangi belgelerde istenir?
Kesin bir liste yoktur; şartı belgeyi kabul edecek kurum koyar. Pratikte yeminli onay en sık şu durumlarda istenir:
- Yurt dışındaki bir üniversiteye ya da denklik makamına gönderilen diploma, transkript ve ders içerikleri
- Konsolosluk ve vize başvurularında nüfus kayıt örneği, banka dökümü, işveren yazısı
- Türkiye’de kullanılacak yabancı belgeler: yabancı mahkeme kararı, doğum belgesi, evlilik belgesi
- Şirket işlemlerinde ticaret sicil gazetesi, imza sirküleri, faaliyet belgesi
- İhale dosyalarında yabancı dildeki referans yazıları ve teknik belgeler
Birçok kurum yeminli çevirinin üstüne ayrıca noter onayı ister. Yurt dışında kullanılacak belgelerde zincir çoğu zaman bir adım daha uzar ve noter onayından sonra apostil şerhi gerekir. Bu üç katmanın farkı ayrı bir yazının konusu: noter onayı ile apostil arasındaki fark.
Yeminli, noter onaylı ve apostilli çeviri karşılaştırması
| Katman | Kim onaylar? | Ne kanıtlar? | Fiziksel nüsha gerekir mi? |
|---|---|---|---|
| Yeminli tercüme | Yeminli tercüman | Çevirinin aslına uygunluğu | Çoğu kurumda ıslak imzalı nüsha istenir |
| Noter onaylı tercüme | Noterlik | Tercümanın imzasının ve yetkisinin doğruluğu | Evet |
| Apostil | Yetkili makam (kaymakamlık/valilik) | Noter imzasının ve mührünün doğruluğu | Evet |
Tablodan görüldüğü gibi her katman bir öncekini doğrular. Apostil, çevirinin kalitesini değil, üstündeki imzanın gerçekliğini onaylar. Bu nedenle zincirin en başındaki çeviri hatalıysa sonraki katmanlar bu hatayı düzeltmez; yalnız mühürler.
Yeminli çevirinin biçimi nasıl olmalı?
Kurumlar çevirinin içeriği kadar görünüşüne de bakar. İyi hazırlanmış bir yeminli çeviride şunlar bulunur:
- Kaynak belgedeki her öğenin karşılığı: başlıklar, tablolar, dipnotlar, kenar notları ve hatta el yazısı ekler
- Mühür, kaşe, imza ve barkod gibi çevrilemeyen öğeler için köşeli parantez içinde açıklama, örneğin “[Mühür: … Üniversitesi Öğrenci İşleri]”
- Kişi adlarının pasaporttaki yazımıyla birebir aynı olması
- Tarih ve sayıların hedef dilin biçimine uygun ama değer olarak kaynakla aynı yazılması
- Son sayfada tercüman beyanı, kaşe ve imza; çok sayfalı çevirilerde sayfa numarası ve gerekiyorsa her sayfada paraf
Kişi adları en çok sorun çıkaran ayrıntıdır. “Çağlar” adının bir belgede “Caglar”, diğerinde “Chaglar” yazılması, aynı kişiye ait iki ayrı başvuru gibi algılanabilir. Bu yüzden sipariş verirken pasaportunuzun kimlik sayfasını ya da kurumun kullandığı yazımı bildirmeniz işleri kolaylaştırır.
Yeminli tercüme nasıl fiyatlanır?
Yeminli tercümenin fiyatı iki parçadan oluşur: çeviri bedeli ve onay bedeli. Çeviri bedeli belgenin uzunluğuna, dil çiftine ve uzmanlık alanına göre hesaplanır; sektörde yaygın birim 1000 boşluksuz karakterdir, yani yaklaşık bir standart sayfa. Onay bedeli ise belge başına alınır, çünkü tercüman her belge için ayrı bir beyan düzenler.
Kısa belgelerde, örneğin tek sayfalık bir nüfus kayıt örneğinde, çeviri bedeli düşük kalır ve asgari iş bedeli devreye girer. Uzun belgelerde ise tekrar eden kalıplar fiyatı aşağı çeker. Güncel birimleri fiyat hesaplama sayfasında dosyanızı bırakarak görebilirsiniz; teklif kalem kalem ayrılır, böylece yeminli onayın ne kadar tuttuğu açıkça görünür.
Yeminli tercüme ne kadar sürer?
Yeminli onay çeviriye çoğu zaman ek gün eklemez; tercüman çeviriyi bitirdiği gün onaylayabilir. Süreyi belirleyen asıl etken kelime sayısıdır. Birkaç sayfalık bir diploma ve transkript seti standart hızda bir iki iş gününde hazırlanır. Noter onayı gerekiyorsa en az bir iş günü, apostil gerekiyorsa birkaç iş günü daha eklenir. Fiziksel nüsha kuryeyle gidecekse teslimat günü de hesaba katılır.
Dijital mi, ıslak imzalı mı?
Bazı kurumlar taranmış yeminli çeviriyi kabul ederken, bazıları ıslak imzalı asıl nüshayı ister. Elektronik başvuru sistemlerinde PDF yükleme yeterli olabilir, ancak aynı kurum mülakatta aslını görmek isteyebilir. Bu nedenle siparişte teslim şeklini kurumun şartına göre seçin; emin değilseniz hem PDF hem fiziksel nüsha istemek en güvenli yoldur.
Örnek bir senaryo: yurt dışı yüksek lisans başvurusu
Çağlar, Almanya’da bir yüksek lisans programına başvuracak. Üniversitenin başvuru sayfası diploma ve transkriptin “yeminli tercüman tarafından çevrilmiş” kopyalarını istiyor, ayrıca kabul sonrası kayıt aşamasında noter onaylı nüshaların posta ile gönderilmesini şart koşuyor. Bu durumda en mantıklı yol, çeviriyi baştan yeminli yaptırmak, başvuru için PDF kopyasını kullanmak ve kabul geldiğinde aynı çeviriyi noter onayına sunmaktır. Böylece çeviri iki kez yapılmaz; yalnız ikinci katman eklenir.
Aynı başvuruda niyet mektubu ve özgeçmiş de istenebilir. Bunlar genellikle kişinin kendi yazdığı belgelerdir ve yeminli onay gerektirmez; ama dil düzeltmesi ya da çeviri isteyebilirsiniz. Bu ayrımı bilmek, gereksiz onay bedeli ödemenizi engeller.
Yeminli tercümanın sorumluluğu
Yeminli tercüman, imzaladığı çevirinin kaynak belgeye uygun olduğunu beyan eder. Bu beyan, çevirmenin yalnız dili değil, belgenin bütün öğelerini aktardığını da kapsar. Bu yüzden yeminli çevirilerde “özet çeviri” yapılmaz; belgede ne varsa çeviride de olur. Kaynakta okunamayan bir bölüm varsa tercüman bunu tahmin ederek doldurmaz, “[okunamadı]” notu düşer. Bu titizlik, kurumların yeminli çeviriye güvenmesinin temelidir.
Lügatra’da yeminli çevirinin yolculuğu
Siparişte hizmet olarak “yeminli tercüme” seçildiğinde proje, yalnız o dil çifti için yeminli yetkisi olan çevirmenler arasından eşleştirilir. Çeviri bittikten sonra redaktör kontrol listesinde özel adları, sayıları ve mühür açıklamalarını işaretler; ardından proje “yeminli onay” aşamasına geçer. Takip sayfasında bu aşama ayrı bir sekme olarak görünür ve onaylanan belge teslim şekline göre size ulaştırılır.
Sık yapılan hatalar
Belgenin bir kısmını çevirtmek. Transkriptin yalnız not sayfasını çevirtip açıklama sayfasını atlamak sık görülür; birçok kurum eksik çeviriyi reddeder. Eski çeviriyi yeniden kullanmak. Yıllar önce yapılmış bir çeviri, belge yenilendiyse geçersiz kalır. Fotoğrafla gönderilen belge. Telefonla çekilmiş eğik ve gölgeli fotoğraflarda rakamlar yanlış okunabilir; düz ve okunaklı tarama hem süreyi hem hata riskini azaltır.
