Yurt dışı yüksek lisans, denklik ya da iş başvurusu için diploma ve transkript çevirisi en sık istenen işlerden biridir. Ders adlarının tutarlılığı ve not sisteminin doğru aktarımı, başvurunun kaderini belirleyebilir.
Diploma çevirisi neden göründüğünden zordur?
Bir diploma yalnız birkaç satırdan oluşur: ad, bölüm, derece, tarih, mühür. Ancak bu birkaç satırın her biri hedef ülkenin eğitim sistemine göre doğru karşılığı bulmalıdır. “Lisans”, “ön lisans”, “yüksek lisans” gibi derece adlarının hedef dildeki karşılığı ülkeden ülkeye değişir. Fakülte ve bölüm adlarında ise üniversitenin kendi resmî İngilizce adını kullanması varsa, çeviri onu izlemelidir. Üniversitelerin çoğu kendi bölüm adlarının yabancı dildeki resmî karşılığını yayımlar; bunu kullanmak, değerlendirme makamının belgeyi doğrulamasını kolaylaştırır.
Transkriptte nelere dikkat edilir?
Transkript, diplomadan çok daha fazla ayrıntı içerir: dönem dönem dersler, krediler, harf notları, ortalama ve açıklama sayfası. En sık sorun çıkaran noktalar şunlardır:
- Ders adları. Aynı ders transkriptte, ders içeriğinde ve diploma ekinde farklı çevrilirse değerlendirme makamı bunları ayrı dersler sanabilir. Tek bir ders adı listesi oluşturulmalı ve bütün belgelerde aynı karşılık kullanılmalıdır.
- Not sistemi. Harf notları ve katsayılar çevrilirken değiştirilmez; açıklama sayfasındaki not sistemi tablosu da eksiksiz çevrilir. Çevirmen notları dönüştürmez, yalnız aktarır. Dönüşüm, değerlendirme makamının işidir.
- Kredi türleri. Yerel kredi ile AKTS kredisi ayrı sütunlardaysa ikisi de korunur.
- Açıklama sayfası. Transkriptin arka yüzündeki kısaltmalar ve not tablosu çoğu zaman unutulur; oysa değerlendirme için en önemli sayfa budur.
Ders içerikleri: hacimli ama tekrarlı
Bazı ülkelerin denklik makamları ve üniversiteleri, ders içeriklerinin (müfredat açıklamalarının) da çevrilmesini ister. Bu belgeler onlarca sayfa tutabilir. İyi haber şu ki ders içeriklerinde kalıplar sık tekrar eder: “Dersin amacı”, “Öğrenme çıktıları”, “Değerlendirme yöntemi” başlıkları her derste aynıdır. Tekrar analizi bu kalıpları tanır ve fiyatı aşağı çeker. Ders içeriği çevirisini diploma ve transkriptle aynı siparişte vermek, terim tutarlılığını da garanti eder.
Yeminli mi, noter onaylı mı, apostilli mi?
Bu sorunun tek doğru cevabı başvurduğunuz kurumun şartıdır. Genel eğilim şöyle özetlenebilir:
| Başvuru türü | Sık istenen | Not |
|---|---|---|
| Yurt dışı üniversite başvurusu | Yeminli çeviri, bazen noter onaylı | Bazı üniversiteler kendi sistemine PDF yüklemeyi kabul eder |
| Denklik başvurusu | Noter onaylı, çoğu zaman apostilli | Diplomanın aslına da apostil istenebilir |
| Yurt dışında iş başvurusu | İşverene göre değişir | Meslek odası kaydı varsa daha sıkı şart olabilir |
| Burs başvurusu | Çoğunlukla yeminli çeviri | Burs veren kurumun yönergesine bakın |
Denklik süreçlerinde belgenin aslına mı yoksa çevirisine mi apostil gerektiği karışabilir. Bu konuyu noter onayı ve apostil farkı yazımızda genel hatlarıyla anlattık.
Mühürler, imzalar ve hologramlar
Diplomalarda üniversite mühürü, rektör ve dekan imzaları, bazen hologram ve kabartma bulunur. Bunlar çevrilemez ama çeviride yerleri belirtilir: “[Kabartma mühür: … Üniversitesi]”, “[İmza: Dekan]”. Bu açıklamalar, değerlendiren kişinin çeviriyi asılla yan yana koyduğunda her öğeyi eşleştirebilmesini sağlar. Diplomanın arka yüzünde bir kayıt numarası ya da tescil şerhi varsa o da çevrilir.
Ad yazımı ve eski belgeler
Kızlık soyadıyla alınmış bir diploma ile evlendikten sonraki pasaport arasında ad farkı varsa, çeviride diplomadaki ad korunur; farkı açıklamak için ayrıca evlilik belgesi ya da nüfus kayıt örneği çevirtmeniz gerekebilir. Eski tarihli diplomalarda üniversite ya da fakülte adı değişmiş olabilir; çeviri belgedeki adı izler, güncel adı not olarak eklemek isteğe bağlıdır.
Süre ve maliyet
Tek bir diploma ve iki sayfalık transkript, standart hızda kısa sürede hazırlanır ve çoğu zaman asgari iş bedeline yakın tutar. Ders içerikleri eklendiğinde süre kelime sayısına göre uzar. Noter onayı en az bir iş günü, apostil birkaç iş günü ekler. Belgeleri tek siparişte toplamak hem yeminli onay ve takip kalemlerini hem de toplam süreyi daha öngörülebilir kılar. Güncel tutarı görmek için belgelerinizi fiyat hesaplayıcıya bırakabilirsiniz.
Örnek bir senaryo: İtalya’da yüksek lisans
Bir mezun İtalya’da yüksek lisans yapmak istiyor. Üniversite başvuruda İngilizce transkripti kabul ediyor, ancak kayıt aşamasında İtalyanca çeviri ve belgenin değer beyanı gibi ek belgeler istenebiliyor. Bu tür çok aşamalı süreçlerde belgelerin ilk çevirisini kaliteli yaptırmak ve aynı terimleri sonraki aşamalarda korumak önemlidir. İlk aşamada İngilizce çevrilen ders adları, sonradan İtalyancaya çevrilirken de aynı listeden türetilir; böylece iki dildeki belgeler birbirini tutar.
Bu süreçte en sık yaşanan aksilik, başvuru sırasında çeviriyi farklı bürolara yaptırmaktır. Bir büro “Mühendislik Matematiği”ni bir şekilde, öteki başka bir şekilde çevirdiğinde değerlendirme makamı iki ayrı ders gördüğünü düşünebilir. Tek bir büroyla ve tek bir terim listesiyle ilerlemek bu riski ortadan kaldırır.
Not ortalaması ve sıralama belgeleri
Bazı başvurular transkriptin yanında bölüm sıralaması, not ortalaması belgesi ya da dereceyle mezuniyet yazısı ister. Bu belgeler kısa olduğu için ayrı ayrı sipariş edildiğinde her biri asgari iş bedeline takılabilir. Hepsini diploma ve transkriptle birlikte tek siparişte vermek, belge sayısına göre yeminli onay alınsa bile toplam maliyeti düşürür.
Lügatra’da akademik belgeler
Akademik belgelerde proje, akademik uzmanlığı olan ve ilgili dil çiftinde yeminli yetkisi bulunan çevirmenlere eşleştirilir. Redaktör kontrol listesinde “özel adlar ve kimlik bilgileri belgeyle aynı” ve “mühür, kaşe, imza notları çeviride belirtildi” maddeleri ayrıca işaretlenir. Noter ya da apostil gerekiyorsa takip sayfasında ilgili aşamalar görünür ve teslim şubeden ya da kuryeyle yapılır.
Kısa sorular
### Diplomamın aslı mı, fotokopisi mi çevrilir? Çeviri için okunaklı bir tarama yeterlidir. Ancak noter onayı ve apostil aşamalarında aslın ya da onaylı suretin ibrazı istenebilir; bu yüzden aslını elinizin altında tutun. ### E-Devlet’ten alınan belge çevrilebilir mi? Evet. Elektronik ortamda alınmış ve doğrulama kodu taşıyan belgeler de çevrilir; doğrulama kodu ve barkod açıklaması çeviride belirtilir.
